Samstag, 24. September 2016

Nehat Jahiu - Një dhimbje shpirtërore që kurrë nuk do harruar






Ka disa dhimbje në jetë që të vijnë mes vetvetes tënde si të ishin disa piskama që kurrë nuk mbarojnë. Edhe kjo që do ju tregoj e tillë është.
 Kjo është një kohë shumë e dhembshme dhe e pashëruar në shpirtin tim dhe me të vërtetë sa herë që e përkujtoj më kaplojnë emocionet, sepse ishte një përjetim shumë i dhimbshëm dhe i papërshkruar. Është shumë e vërtetë se gjatë asaj kohe të regjimit diktatorial të Millosheviçit u bë gjithçka mbi popullatën shqiptare të Kosovës dhe u përdorën metodat më çnjerëzore që këtë popull me dhunë ta largojnë nga vatrat dhe trojet e të parëve. Falë trimërisë së ushtarëve të Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës me ndihmën e miqve ndërkombëtarë nuk u realizua ky projekt famëkeq siç ishte planifikuar edhe para Millosheviçit nëpër kuzhinat serbe për ta larguar këtë popull nga trojet e veta dhe për ta shfarosur nga toka e dheut. U bë një ëndërr e parealizuar. Sot e shohim  Kosovën të lirë. Ku mbeti kasapi i Ballkanit Sllobadan Millosheviçi? Në atë kohë ka qenë tmerr për popullatën civile shqiptare të Kosovës duke i parë pleq, gra, burra dhe fëmijë për të kërkuar shpëtimin e jetës së tyre. Shumë familje gjetën strehim në familjet shqiptare në  Maqedoni .Një gjë e tillë ndodhi edhe në komunën tonë dhe në vendlindjen time ku unë jetoj. Kishim rast konkret që të kishim nxënës nga Republika e Kosovës në shkollën tone. Kjo ishte më se e vërtetë se kishim  dhe atë në një numër të madh të cilët i patëm shpërndarë gati në të gjitha  paralelet e klasave të para e gjerë në ato të tetat ku ata duhej të vazhdonin mësimin sipas moshës së tyre. Po e them edhe njëherë është shumë  emocionuese t’i përkujtosh ato raste, por ata kanë ndodhur dhe duhen të përkujtohen e mos të harrohen. Më kujtohet si sot se gati kishte në çdo paralele, por kisha edhe unë në paralelen time. Kur i shihja ata nxënës në paralelen time apo në paralele të tjera ku jepja mësim më dukeshin si Luli i Vocërr edhe pse ndoshta nuk ishte rasti i njëjtë ose i ngjajshëm në atë aspekt të tillë. Kishte dallim motivi i Lulit me këta dhe Dëshiroja gjithnjë të kem sjellje tjetër ndaj tyre dhe dëshiroja gjithnjë të jenë nën përkëdheljen time të një mësuesi që së paku deri diku të qetësohej sadopak shpirti i tyre i plagosur. Erdhi koha u çlirua  Kosova dhe të gjithë duhet të ktheheshin, kështu që edhe ky çast për mua, për nxënësit  e shkollës sonë, për nxënësit e Kosovës për arsimtarët në përgjithësi ishte një hapje e një tjetër plage. Në një anë gëzoheshim që u çlirua Kosova. Gëzoheshim që popullata po kthehej në vendet e veta në Kosovë dhe nxënësit në shkollat e tyre, por kjo ndarje ishte aq sa krenare , sepse Kosova ishte çliruar nga çizmja hegjemoniste serbe millosheviçjane aq ishte e dhembshme ndarja jonë me lotë në sy. Këtë nuk mund të harroj asnjëherë dhe rreth kësaj çështje ka shumë për t’u thënë dhe për t’u shkruar. Sot emrat, mbiemrat, data, vendi i lindjes  nga kishin ardhur këta nxënës  gjenden në ditarët klasorë të shkollës sonë  se  nga cili vend i Kosovës kishin  ardhur këta nxënës në shkollën tonë.

Një orë mësimore me arsimtaritn e Artit Figurativ Tasim Kadriun me nxënësit refugjatë nga Kosova në shkolën fillore " Faik Konica" të fshatit Sllupçan të komunës së Likovës gjatë vitit shkollor 1998/1999. — 


Një vit para se të ikja në pension mora të gjithë ditarët dhe i nxorra në një listë këta nxënës. I publikova nëpërmjet facebookut që të më lajmërohen dhe të dija kush ku gjendet sot. Për fat të keq, ndoshta dhe nuk është lexuar nga të gjithë dhe ishte një numër relativisht i vogël që kontaktuan me mua dhe më njoftuan kush ku është dhe me çfarë profesioni merren. Ata dikur ishin fëmijë tani ishin rritur  dhe  nuk kishin harruar vendet ku kanë qenë të strehuar si refugjatë, nuk kishin harruar  shkollat ku kishin vijuar mësimin, nuk kishin harruar arsimtarët dhe shoqet dhe shokët e tyre.


Një orë mësimore me arsimtarit e kimisë Vebi Jahiun me nxënësit refugjatë nga Kosova në shkollën fillore " Faik Konica" të fshatit Sllupçan të komunës së Likovës gjatë vitit shkollor 1998/1999.


Nehat Jahiu - Gjuha e Zajevit,Gruevskit...Apo Gjuha jonë?!





Deri kur ne shqiptarët do të zgjasim dorën për të na dhënë dikush diçka?!... Që nga fillimi pluralistë shqiptarët nuk ndalën ditë për ditë duke kërkuar lëmoshë. Strukturat partiake me liderët e tyre që nga themelimi i partisë së parë shqiptare e gjer më sot  me zgjatjen e dorës së lypsarit duke kërkuar nga lederët e partive maqedonase që të na japin diçka. Çdo parti shqiptare gjatë zgjedhjeve del para elektoratit me një eofori të patriotizmit se ne do e bejmë këtë e këtë. Kjo zgjat vetëm sa të jetë afati zgjdhor. Që nga ajo ditë që mbarojnë propagandat e tyre partake fillon dita e re me ndryshime që eloktarati dhe mbarë popullata fillon të zhgënjehet, sepse menjëherë fillojnë ndryshyme dhe lirisht mund të themi se fjalët na mbesin si të Lalushit e punët si të askushit. Gjithëçka që i është premtuar popullit bie në ujë dhe gjithnjë populli mbahet me premtime se sot apo nesër kjo apo ajo do të zgjidhet për shqiptarët, ndërsa diçka konkrete shumë pak është realizuar. Nëse nisem ti mumerërojmë të arriturat nuk janë ato që duhen ti kenë shqiptarët edhe pse nuk mund të themi se nuk është arritur diçka, por dhe shumëçka që është arritur është lënë gjysmake ose e cunguar, kështu e gjithë kjo do i mbetet gjeneratave të reja brez pas brezi për të pasur vështërësi për ti relizuar të drejtat e tyre në tërësi.


Them: TË drejtat tona që na takojnë.

 Të drejtat tona të barabarta me popullin maqedonas e jo ne për cdo ditë të kërkojmë nga ata lëmoshë se çfarë do na japin. Gjërat që na takojnë ne nuk duhet ti kërkojmë si lypsarë, sepse ne jetojmë në vendin tonë ku jetojnë edhe pala tjetër maqedonese dhe nacionalitet tjera. Këtu nuk duhet të bëjmë kërkesa për çdo vit me radhë  çështjet tona i lëmë duke i shikuar të tjerët si qyqarë se çfarë do na japin. Kjo duhet njëherë e përgjithmonë të ndahet si shapi prej sheqerit duke mos e shtri dorën për të na zënë të tjerët si lypsarë, por të ju themi ne i duam drejtat tona që na takojnë Sa herë që vihet në pushtet thuhet se u bë kjo marrëveshje për këtë apo këtë. Se kjo çështje do zgjidhet brenda një kohe të shkurtër, ndërsa nukj ka asgjë konkrete. Ose nëse zgjidhet ndonjë rast që i ka tanguar dhe i tangon edhe sot shqiptaret zgjidhet përkohësisht apo në mënyrë parciale me njërën parti dhe kur të vijë tjetra ato ti merr dhe kështu sillet topi rreth e rrotul e neve nuk na mbetet asgjë më tepër pos për të numruar në vend. Çështjet duhet shtruar dalngada, por sigurtë qël të zgjidhen njëherë e përgjithmonë, por pa lënë aspak zbrastira që nesër kujt ti teket të kthehet e ti merrë ato të drejta. Unë mendoj se kjo i bëhet një qiraxhiut. I jepet me qiraq diçka ndokujt, por kur ti teket ta merr, kështu që më duket se tek ne shqiptarët ka një kohë po luajnë rolin i qiraxhiut në vend të vet.Ne nuk duhet të lëshojmë pe, sepse nuk jem i qiraxhinj. Ne jemi në trojet tona dhe jemi të barabaretë me palën tjetër dhe çdo gjë duhet njëherë e përgjithmonë ta ndajmë në barbarësi dhe gjithnjë në ate se sa na takon e jo të kërkojmë të na jepet diçka duke kërkuar lëmoshë.

 Tani në kohën e fundit po dëgjojmë zëra se nëse do të vie në pushtet partia e  Zajevit do ua garanto zyrtariziminj ose do ua jap gjuhën shqipe shqiptarëve. Sëpaku kështë paska deklaruar lideri i kësaj partie Zoran Zajev dhe ne filluam të gjithë të gëzohemi aq shumë ja duhet ta mbështesim Zajevin se po na e lejon gjuhën. Kjo është për tu habitur dhe për tu çuditur se neve gjuhën duhet të na e jep Zajevi , Grujevski apo...  Cilën gjuhë po na e jep. Gjuhën shqipe? Gjuhën e nënës? Po nuk ka nevojë as Zajevi, as Gruevski as e as....  të  na e jap neve gjuhën, sepse ne kemi gjuhën tonë dhe me ngulmë kërkojmë që gjuha jonë të jetë e barabartë në çdo vend për tu përdorur siç përdoret edhe gjuha maqedone. Në këtë rast po e mora gjuhën konkretisht, sepse në kohën e fundit më shumë po ngritet pluhur rreth gjuhës shqipe, ndërsa nukj është fjala vetëm për gjuhën, sepse shqiptarët, pos gjuhës kanë shumëçka që kanë maqedonasit dhe që duhet ti kemi edhe ne në mënyrë të barabartë, por ama ne i kërkojmë gjërat që na takojnë. Nuk kërkojmë gjëra që nuk janë tonat, kështu që nuk ka nevojë ato ti kërkojmë me zgjatje dorësh të një lypsari. Unë mendoj se populli më është lodhur dhe rraskapitur sa që nuk mund të duroj më gjëra të tilla. Nuk e di deri kur do na shkoj kjo punë neve shqiptarëve me kërkesa të lypsarit. Më duket se jemi ngulfatur sa që na ka ardhur shpirti tek hunda siç thotë populli.
Deri kur ne shqiptarët do të themi se këtë herë do të jemi bashkë me Grujevskin, Zajevin..., sepse do të na e jep ose do të na e zytarizojë gjuhën shqipe? Disa thonë se duhet të bashkohemi me Zajevin e tjetri thot të shkojmë me Gruefskin se do të na lejoj përdorimin e gjuhës shqipe dhe.... Cilën gjuhë duhet të na lejojë ta përdorim ne shqiptarët apo cilën gjuhë do të na e zytarizojë Zajevi , Grujevski apo?!... Gjuhën e vet e apo gjuhën tonë?!... Për gjuhën e tyre ata askend nuk e kanë pyetur për ta përdorur apo për ta zytarizuar, sepse vet i kanë bërë këto gjëra. E ne?!... Ne çdo herë duhet të presim Gruevskin, Zajevin e... se po na e lejojnë apo jo ta përdorim gjuhën tonë amtare shqipe. Ky është një absurd i absurdit. Nëse ne vet nuk bashkohemi të gjithë sëbashku të ulemi e të bisedojmë mes vete dhe të marrim një vendim të prerë se duhet gjuhën dhe gjërat tjera ti fusim aty ku na takojnë ta kenë vendin dhe ti përdorim në barabarësi me maqedonasit është e kotë të merremi për çdo ditë me këso gjëra duke e lodhur këtë popull që po i shkon koha gjithnjë vetëm në pritje. Ti fusim të gjitha gjërat që na takojnë aty ku e kanë vendin dhe këto gjëra të kryhen dhe të marrin fund njëherë e përgjithmonë dhe ta lëmë popullin të qetë të merret me hallet e tyre të shumta sot po i bartin me vite të tëra mbi supet e tyre. E juve që populli ua ka dhënë besimin uluni njëherë e përgjithmonë siç duhet ulur dhe biseduar dhe zgjidhni këto çështje bashkarisht duke e hequr njëherë e përgjithmonë nga mendja karrierizmin tuaj politik. Interesat personale, familjare, grupore, klanore etj. E nëse ne nuk ulemi për të marrë vendime të përbashkëta në inters kombëtar ose nëse ulemi për tu marrë vesh, atëherë të jemi të bindur se nëse deri tani na ka kafshuar ujku në të ardhmën do na hajë.
Në fund do të thoja: Vaj vatani e mjerë mileti që vite të tëra po pret se çfarë do na jep Grujevski... e Zajevi...
Një fjalkë popullore thotë: Prit magar derisa të dal bar.


Freitag, 23. September 2016

Nehat Jahiu - Vështërsitë e këtij viti shkollor





 
EDHE KËTË VIT SHKOLLOR NXËNËSIT DHE ARSIMTARËT PËRSËRI PO BALLAFAQOHEN ME MUNGESËN E TEKSTEVE SHKOLLORE DHE...
Edhe këtë vit shkollor sa i përket teksteve shkollore edhe këtu shkollat në përgjithësi, arsimtarët dhe sidomos nxënësit kanë problem të mëdha gjatë çdo viti shkollor.Që në fillim të vitit një numër i madh tekstesh mungojnë, kështu që ndodhë në të shumtën e rasteve pritet një vit i tërë dhe tërësisht nuk paisen të gjithë nxënësit me tekste shkollore dhe mere me mend se çfarë pasoja ka të mbetet nxënësi tërë vitin shkollor pa tekstin e duhur. Në anën tjetër sa janë këto tekste të përshtatshme kur nga lartë përcaktohen se cilët tekste duhen të përdoren dhe me ato tekste duhet të punojë arsimtari dhe vetëm ato tekste duhen të jenë në durtë e nxënëve. Unë mendoj se tekstet shkollore të cilat duhet të përdoren, duhet ti përzgjedh vetë arsimtari i mësimit klasor dhe i atij lëndor. Të zgjidhet teksti nga ai i cili punon me atë tekst e jo njerëzit të cilët fare nuk kanë punuar në arsimin fillor ose ate të mesëm dhe nuk kanë njohuri rreth këtyre çështjeve. Besoj se edhe tekstet duhen të jenë shumë larg politizimit, sepse me të vërtetë kjo është një gjë që nuk korespondon fare me realitetin, por bëhet vetëm për interese personale, individuale, grupore e politike dhe në dëm të nxënësit dhe në përgjithësi në dëm të arsimit.
KUR DO DO TË NDALET SAKATOSJA E TEKSTEVE SHKOLLORE NË GJUHËN SHQIPE SI NË ASPEKTIN PËRMBAJTËSOR DHE ATE GJUHËSOR?!...

Kemi në shumë raste ku autor të teksteve nuk janë shqiptarë dhe në këto raste teksti është i përkthyer, por të ndalemi dhe ti vështrojmë mire e mirë këto tekste do të shohim sa e sa gabime janë bërë në përkthime duke mos gjetur fjalë shqipe adekuate. Tek një numër tekstesh nëse marrim dhe i shikojmë dhe i analizojmë janë skandaloze sidomos të lëndës së histories, gjeografisë , Arsimit Muzikor etj. Është absurd sot në këtë kohë të jetë me aq pak njësi mësimore të njihet nxënësi shqiptar nga historia e popullit të tij, kultura, arti etj. Ky është një absurd mbi absurdin. A thua vallë ku janë njerëzit kompentent që na përfaqësojnë në këto instuticione që të ju japin përkrahje dhe mos ti pranojnë këto tekste shkollore fare. Sa e sa herë kanë reaguar arsimtarët e lëndëve të teksteve të tilla, por asnjëherë nuk është reaguar prerë, por gjithnjë janë deklaruar duke premtuar se do merren masa dhe gjithnjë sot e kësaj dite gjëra të tilla përsëriten për çdo vit. Kjo nuk ndodhë vetëm tek mësimi lëndor, por ndodhë edhe tek disa tekste të mësimit klasor. Kur menduam se ndaj këtyre gjërave do të merren masa nga institucionet përkatëse dhe më nuk do të përsëriten gabime të tilla skandaloze, kjo nuk ndodhi, por gjërat e tilla vazhduan të mbeten të tilla. Jo që nuk u intervenua që të eliminohen të gjitha këto anomali që me vite të tëra janë skandaloze në një numër tekstesh shkollore në gjuhën shqipe, por për fat të keq ky avaz i vjetër po ndodhë përsëri edhe me disa botime të këtij viti, kështu që edhe këtë vit shkollor nxënësiit shqiptar do të mësojnë me tekste shkollore të sakatosura si në aspektin përmbajtësor, njashtu dhe në ate gjuhësor.
Nëse do ulemi të shfletojmë dhe ti analizojmë disa nga tekstet shkollore do të habitemi se si kanë mund të kalojnë këto tekste nëpër duartë e atyre që janë kompentetë dhe nga ata që kanë përpiluar tekstin, redaktorët, recensentët, lektorët dhe...dhe këto tekste sot gjenden në duartë nxënësve. Skandalozet që i kemi hasur viteve të fundit në tekstet shkollore aspak nuk kanë të ndalur, duke filluar nga gabime të shumta që hasim akoma janë të natyrave të ndryshme edhe ate duke filluar nga gabimet gjuhësore që janë gabime që me keqardhje mund të themi se janë turpi i turpit. Përmbajtjet brenda tekstit në aspektin konceptual janë skandaloze që poashtu të japin një pasqyrë se disa nga këto tekste shprehin njëanshmëri duke mos pëfshirë shumë pak për të mos thenë aspak ate nacionale të atij nacioniliteti që i dedikohet teksti shkollor. Nxënësve shqiptarë në disa tekste nuk iu është afruar asgjë nga historia dhe kultura e tyre kombëtare. Do të thotë se edhe gjatë këtij viti shkollor nuk ka asnjë ndryshim për të përmisuar nga ajo që ju është ofruar viteve që i lamë pas.
Gabimet skandaloze që hasen në tekstet e tanishme shkollore, dhe që janë të natyrës së ndryshme, duke filluar nga gabimet gjuhësore, konceptuale e deri te fyerjet do të vazhdojnë të jenë prezent edhe gjatë këtij viti. Nxënësit dhe arsimtarët shqiptarë për çdo vit shollor ballafaqohen me problem të tilla dhe ate gjithnjë mbeten me premtime se këto gjëra më nuk do të përsëriten, por e njëjta këngë përsëritet për çdo vit dhe deri më sot nuk merret asnjë hap për ti eliminuar njëherë e përgjithmonë gjërat që i shohin për çdo vit para syve të tyre.
Kjo është një gjë shumë e dhembshme për nxënësit, arsimtarët dhe mbarë poullin shqiptarë.
Nxënësit e shkollave me mësim në gjuhën shqipe vazhdojnë të përballen me mungesë të teksteve shkollore edhe gjatë këtij fillim viti shkollor 2016/ 2017. Nga tekstet e disa lëndëve që janë sjellur deri më tani është një tirazh shumë i vogël që nuk i mbulon të gjithë nxënësit e asaj lënde,, kështu që arsimtarët mundohen ti kompenzojnë me tekste të vjetra, por edhe ata u mungojnë, por edhe nëse eventualisht gjejnë diçka prej tyre janë libra tërësisht të dëmtuar, sepse ju mungojnë shumë përmbajtje mësimiro.
Disa arsimtarë mundohen që të ua bëjnë kopje edhe pse mirëfilli një gjë e tillë është e ndaluar. Ankesat për çdo ditë shtohen nga nxënësit, arsimtarët dhe prindrit, por të gjitha këto ankesa hasin në veshë të shurdhur. Ka raste ku arsimtarët ankohen se në shumë raste nuk u dërgohet teksti shkollor të cilin e kanë përzgjedhur, por i dërgohet një tekst tjetër me autorë tjerë e jo ai të cilin e kanë kërkuar ose e kanë përzgjedhur vet arsimtarët.
A thua vallë deri kur nxënësit dhe arsimtarët shqiptarë do i kapërdinë këto padrejtësi që u bëhen në tekstet shkollore në gjuhën shqipe edhe ate kur Ministria e Arsimit udhëhiqet me një stafë udhëheqës shqiptarë të prirë nga ministri shqiptar?!... Po edhe në Bironë e Zhvillimit të Arsimit kami kuadro arsimor që duhet të kujdesen për këto gjëra skandaloze që po na ndodhin...

Top of Form
Bottom of Form


Dienstag, 20. September 2016

Nehat Jahiu - Përgjigjet e mia Shumëkujt ndoshta nuk i Pëlqejnë


   Në shumë intervista që kam dhënë deri më tani pak sa që ndoshta përgjigjet e mia shumëkujt nuk i kanë pëlqyer, por ajo që është realitet duhet thënë pa marrë parasysh a i pëlqen dikujt apo nuk i pëlqen, sepse këtu nuk mund të japim si përgjigje për interesa dhe qejfe individësh apo grupe njerëzish që u pëlqen  apo nuk ju pëlqen, por duhet  thënë atë që duhet thënë Atë që është realitet. Atë që është në interes të arsimit në përgjithësi e mbi të gjitha në interes të nxënësit, kombit dhe mbarë shoqërisë ku jetojmë dhe veprojmë. Tani si pyetje nuk e kemi  se a kanë mundësi dhe a kanë të drejta shqiptarët të shkollohen në gjuhën e tyre amtare, por pyetja është sa jemi të kënaqur sot  vetë ne shqiptarët me nivelin e arsimit shqip në Maqedoni dhe Kosovë. Unë do të kisha thënë troç e shqip se personalisht  nuk e ndjej dhe nuk e shoh në një gjendje  të kënaqshme për ta thënë se jam i kënaqur kur  nuk  jam i kënaqur në shumë aspekte që shoh se nuk është në nivelin e duhur dhe se është e vërtetë  dhe e pamohueshme se që nga ai fillor dhe deri në atë të lartin arsim i shqip po çalon në shumë aspekte që besoj se edhe opinioni shqiptar mirëfilli këtë është duke e parë me sy. Dikur ka qenë e vështirë edhe njëra edhe tjetra, ndërsa sot më nuk ka ish Jugosllavi, por ka Maqedoni ku unë jetoj dhe veproj. Ka qenë vështirë dikur të jesh mësues i gjuhës shqipe. Nuk duhet mohuar se nga të gjithë të tjerët ka qenë më vështirë, sepse arsimtari i gjuhës dhe letërsisë shqipe dhe ai i historisë janë shikur me një sy tjetër. Nëpërmjet një mësuesi të gjuhës dhe letërsisë gjithnjë është menduar një mësues i letërsisë po përcjellim një ide të rrezikshëm për shtetin duke ju mësuar  nxënësve për letërsinë shqipe dhe krijuesit letrar shqiptare një rrezikshmëri dhe ate sidomos nëpërmjet rilindasve tan që kjo ishte  një absurd. Në çdo rast mundoheshin të sajojnë diçka nacionaliste që mbjell nacionalizëm, irredentizëm, seperatizëm, prish kufinj, shkatrron shtete e çfarë jo tjetër që nuk kishte fare të bëhej me gjëra të tilla. Dëshira ime dhe mësuesve tjerë ishte që t’i mësonim  nxënësit me gjuhën tone amtare shqipe. T’i mësojmë për identetin tonë kombëtar, për historinë tonë dhe personalitet tona kombëtare e historike. T’i mësojmë për kulturën tone kombëtare. Ne, shqiptarët nuk i bënim dëm askujt dhe nuk rrezikonim askënd. Këtë donim ta përcillnim tek gjeneratat e reja. Ishte e drejtë personale, shoqërore dhe kombëtare dhe asgjë më tepër, sepse ky edhe ishte profesioni ynë që për mision e kishim këtë në përditshmërinë tonë ta përcillnim tek gjeneratat e reja. Për t’i mësuar dhe edukuar ata (ato) që në të ardhmen të jenë të dobishëm për familjen e tyre, për kombin, shoqërinë dhe atdheun dhe në këtë aspekt nuk kishte asgjë të keqe.  Po kuptohet dhe është më se e vërtetë se edhe njëra edhe tjetra në brenditë e tyre kanë shqiptari brenda, por aspak nuk kanë ndonjë cënim të një të drejte të dikujte sëpaku të ishte një thirrje e brendshme   për të ju kundërvënë të pavërtetave maqedonase. Kjo nuk kishte nevojë të bëhej, sepse ne si shqiptarë e dinim se  jetojmë në trojet tona dhe në këto vende ku jetonim ishim autokton me një histori dhe kulture të lashtë që e kishim trashëguar nga të parët tanë. Këtë shumë më mirë e dinin edhe maqedonasit, por disa  prej tyre e sidomos pjesa pushtetare maqedone që vepronte në ish Jugosllavi dhe këtu brenda në Maqedoni. këtë të vërtetë nuk donin ta pranonin si realitet. Shkruhet ajo autoktoni shqiptare si për monografinë   “Brez pas brezi në luftë për shkolla shqipe” ku me të vërtetë gjithëçka u dha deri në sakrificë e flijim brez pas brezi që gjeneratat të mësonin në gjuhën e tyre amtare. U takonte. Ishte një drejtë e tyre. Të ndërtoheshinn objekte shkollore në çdo fshat dhe qytet   dhe në çdo shkollë të jetë kuadri arsimor shqiptar  që do t’i mësonte dhe  edukonte fëmijët shqiptarë në gjuhën amtare.  Këtu nuk kishte diçka për t’u kundërvënë  të pavartetave  mbytëse maqedonase, por ishte një e vërtetë shumë e reale dhe e vërtetë se gjatë Luftës së Dytë Botërore ose të ashtuquajturës Luftës Nacionalçlirimtare ishte luftuar bashkarisht kundr fashizmit dhe pas dëbimit të tij. Pas përfundimit të saj çdokush të ishte i barabartë njëri me tjetrin në çdo aspect. Kjo u tradhëtua.  Shqiptarët filluan të shpallen edhe armiq të këtij shteti. Në fillim fillim çdo gjë kishte filluar mirë në çdo aspekt. Këtë po e them  për këtë periudhë kohore, ndërsa nuk po futem më gjërë e më gjatë për në kohërat e më hershme që kishin bërë shqiptarët shekuj me radhë që të shkollohen në gjuhën e tyre amtare kudo që jetonin dhe për këtë ishte sakrifikuar me gjak e jetë. Sa i përket  arsimit shqip duke u nisur se këtu nuk kishte kuadër atë e sollën më së shumti nga shteti amë Shqipëria, kishte nga Kosova dhe një pjesë nga, Presheva, Struga, Prespa etj që kontribuan aq shumë për edukimin dhe arsimimin e shqiptarëve duke dhënë çdo gjë nga vetja për t’u arsimuar kjo popullatë shqiptare në këto troje. Kishte numër të madh të analfebetëve, por pas një kohe disa pushtetarë të atëhershëm jugosllavë dhe maqedonas nuk mundnin ta gëlltisnin dhe ta përballonin me shovinizmin e tyre hapjen e shkollave shqipe dhe arsimimin e shqiptarëve në gjuhën e tyre amtare. Filluan përndjekjet, torturat, largimet, burgosjet e arsimdashësve  dhe   mësuesve të arsimit shqip. Këshu filluan përndjekjet e shqiptarëve në çdo aspekt duke i torturuar dhe duke i detyruar me dhunë t’i lëshojnë edhe trojet e tyre etnike dhe për t’u shpërngulur nga trojet për në Turqi e gjetiu. Kjo dukuri nuk mungoi edhe në arsim duke i përcjellë mësuesit shqiptarë dhe duke u veshur gjithçka nacionaliste vetëm e vetëm për t’i torturuar, duke ju bërë presione për t’u larguar nga shkolla dhe arsimi shqip, duke i burgosur.  Arsimi shqip ishte në një presion të pandërprerë vetëm e vetëm të mos ketë arsim shqip dhe mësues që do t’i mësonin dhe edukonin në gjuhën e tyre popullatën e tyre shqiptare. Ky ishte një relitet i paparë që bënin pushtetarët shovenë jugosllav e maqedon ndaj popullatës shqitare dukei diskriminur në çdo aspekt. Programet mësimore filluan të tkurren duke larguar shumëçka shqiptare. Me një fjalë i gjymtuan programet duke larguar gjithçka që ishte shqiptare duke bërë çdo libër dhe çdo auto armiq, Kështu e sakotasën arsimin dhe kulturën shqiptare duke përdorur metodat më të fëlliqura që mund të ekzistojnë, por  shqiptarët i përjetuan së bashku  me mësuesit e tyre të gjitha këto vetën e vetëm për ta mbajtur gjallë arsimin shqip dhe me shpresë se do të vijnë ditë më të mira për te Lirisht mund të themi se arsimi shqip është pa  ndonjë censure, veç disa përjashtimeve. Për fat të keq tani arsimin shqip gjithkund ku jetojnë shqiptaret po e shkatërrojmë vetë duke mos u angazhuar të kemi arsim të mirëfilltë për të nxjerrë vlera. Është bërë një amulli që shumë pak i përkushtohet kësaj shtylle të këtij kombi dhe për të nxjerrur kualitet e jo kuantitet. Për të prodhuar vlera e jo antivlera. Sa e sa libra kanë përfunduar në atë kohë nëpër podrume dhe kurrë nuk ua kanë kthyer bibliotekave shkollore. Sa e sa prej tyre ishin djegur. Çdo libër  shkruar shqip ishte larguar dhe ishte ndaluar te lexohet nga nxënësit shqiptarë. Troç e shqip duke i çveshur nga elementi shqiptar që ishte e paduruar dhe nuk mundej të gëlltitej një gjë e tillë. Çdo gjë shqiptare  pengohej. Për mësuesit e asaj kohe ishte shumë vështirë, dhe sacrificë që të përballoheshin të gjitha për ta mbajtur gjallë arsimin shqip dhe për ta dhënë kontributin e profesionit të mësuesisë për të cilin ishim përcaktuar. Sot është shumë më ndryshe. Arsimi shqip që nga ai filluar dhe deri tek ai universitar merr frymë ndryshe, por u desh të sakrifikohet shumëçka edhe ajo më e shtrenjta gjaku dhe jeta e njerëzve  për t’i fituar këto të drejta që shqitaët të arsimohen në gjuhën e tyre shqipe edhe pse ka edhe shumë gjëra që duhet bërë që arsimi shqip të rrumbullaksohet me petkun e vet tërësisht ashtu siç i takon të jetë.   Indiferenca e tyre  ka qenë dhe është e rrezikshme dhe këtë duhet shikuar ashtu, sepse atyre ju duket shumë vështirë shumë absurd që të pranojnë të jenë të barabartë në çdo sferë shqiptarët me palën maqedonase. Këtë nuk mund ta paramendojnë. Kjo e pengon shumicën. Ata nuk mund të pajtohen. Këtij realiteti nuk mund t’i ikë askush dhe barazia në çdo aspekt duhet të jetë  në të gjitha sferat  nese duhet të jetojmë një jetë të përbashkët, ndryshe nuk ka mundësi dhe nuk ekziston mundësi tjetër.  Sa I përket indiferencës e qeverisjes së pjesës shqitare në Maqedoni nuk kam qenë asnjëherë i kënaqshme, që edhe sot e ndaj të njëjtin mendim. Ka shumë defekte. Nuk ka këmbëngulje që gjërat të zgjidhen njëherë e përgjithmonë dhe mos na shkojë koha gjithnjë që të merremi me këso gjëra që deri më tani është dashur të jenë tejkaluar tërësisht.. Çdokush duhet ta ketë pjesën e vet që i takon në çfardo sferë dhe të ecim përpara. Mjaftë më merremi me të njëjtat gjëra  duke numuruar në vend dhe duke mos zgjidhur gjërat njëherë e përgjithmonë. Jo të zgjidhen në mënyrë parciale ose gjysmake. Unë nuk mund të them se nuk janë orvatur për të bërë përpjekje të mjaftueshme pjesa qeverisëse së shqiptarëve për të promovuar vlerat e gjuhës dhe kulturës sonë autoktone, por jo me një vullnet dëshirë të madhe dhe me një këmbëngulësi. Këtu duhet  të ketë këmbëngulsi dhe të ulen njëherë e përgjithmonë me palën tjetër dhe të kryhen punët siç duhet njëherë e përgjithmonë ashtu siç duhen të kryhen e jo të nisen  dhe të lihen gjysmake dhe me anomali, sepse jo vetëm tani që do hasim në pengesa. Këtë do ua lëmë trashëgimi edhe gjeneratave të reja që të keni probleme në të ardhmën e tyre çdo herë. Këto çështje duhet zgjedhur një herë e përgjithmonë ashtu siç meritojnë të zgjithen. Mos të mbeten të cumgura dhe me vakume të zbrasta që do të krijojnë padrejtësi dhe problem mes palëve që jetojnë në këtë shtet e sidomos mes pales maqedone dhe asaj shqiptare.  Nga afërsia nuk kemi mundur ta shohim se shteti amë ka qenë më i preokupuar dikur se sa tani për ruajtjen e të drejtave dhe vlerave të trashigimisë kombëtare, sepse atherë kanë qenë dhe tërësisht punët ndryshe dhe në një distance më të largët dhe jashtë syve të opinionit, n dërsa tërësisht ndryshe. Sot njerëzit e pushtetit dhe të institucioneve janë shumë më afër për t’i parë me sy këto gjëra dhe aty ku shihet se nuk është në rregull të merren  masa dhe të jenë shumë më tepër të preokupuar për këto gjëra, sepse i takojnë vlerave dhe trashëgimisë të të gjithë shqiptarëve kudo që jetojnë. Për këtë duhen të jenë me syçelë dhe më aktivë për të intervenuar edhe tek pushtetasit maqedonas, por kuptohet edhe tek pushtetarët shqiptarë të partive politike të këtij vendi që të jenë pak ma transparentë dhe duke mos u deklaruar vetëm në media me ndonjë deklaratë të tyre, por të merren masa hapa konkrete ndaj këtyre gjërave që dëmtojnë çështjen shqiptare. Mosruajtja e vlerava dhe trashëgimisë kombëtare në ato vende ku jetojnë shqiptarët autokton nëse nuk ruhen dhe kultivohen, atëherë ne si shqiptarë nuk kemi bërë asgjë, por vetëm kemi dëmtuar vet veten, sepse nëpërmjet këtyre vlerave ne identifilohemi. 
 Po ju them me siqeritetin më të madh se isha shumë i lumtur që punoja në këtë profesionin tim që nuk ma kishte imponuar askush, por e kisha përzgjedhur me dëshirën time dhe ishte kënaqësi e madhe të punosh me nxënës, por njëherit mbi supet e mia  mbaja një përgjegjësi shumë të madhe, sepse  kisha një obligim shumë me përgjegjësi, sepse në duart e mia kisha  gjeneratat e reja që duhej t’i arsimoja dhe edukoja. Këtë përgjegjësi ia pata vënë vetes që  ta kryeja me sinqeritetin më të  madh, sepse që në atë kohë e dija se para meje është ardhmëria e kombit dhe mbarë shoqërisë dhe misionin tim të shenjtë duhej ta kryeja, ashtu siç duhej dhe siç më takonte ta kryeja dhe për gjithë këtë le të flasin, le të shkruajnë  ish nxënësit e mi të cilët sot janë të vetëdijshëm me profesione të ndryshme. Do isha shumë i lumtur për të gjitha të metat që kam pas,  le t’i thonë lirë dhe atëherë do jem edhe shumë më i kënaqur dhe do ju falënderohem.  Tani më ata janë të gjithë të pjekur në moshë dhe dinë të vlerësojnë për gjithëçka, ndërsa atëherë kanë qenë në moshë shumë të re dhe nuk kanë mund ndoshta të dallojnë atë që është dashur të dallojnë për shkak moshës së tyre shumë të re.Jam munduar gjithnjë të jap kontributin tim që më ka takuar dhe aq sa kam mundur. Sa e kam realizuar atë le të kenë vlerësuar në atë kohë nxënësit e mi, por le të vlerësojnë kur sot janë më të rritur dhe më të moshuar dhe le ta thonë fjalën e tyre të realtë për punën time të një arsimtari. Unë kam menduar gjithnjë se para vetes kam një qenie të gjallë nxënësin dhe për të duhet dhënë gjithëçka  që kam mund të jap, sepse me të vërtetë ky profesion është shumë i shenjtë dhe ka një përgjegjësi të madhe, sepse që nga mësimi fillor nis një rrugëtim i drejtë për një njeri për të ardhmën e tij arsimore dhe edukative.
 Është pak sa vështirë të thuhet ajo që duhet thënë në disa pyetje që më janë parashtruar shumëherë të radhës, por realiteti dhe e vërteta qoftë e ëmbël apo e hidhur duhet thënë ashtu siç është. Në këtë aspekt ka një dallim shumë të madh në mes të gjenerates para meje, times dhe  kësaj të tanishmës. Unë në këtë rast shpreh opinionin tim  dhe e them atë që duhet thënë pa marrë parasysh a i pëlqen dikujt apo nuk i pëlqen. Pedanteria  e një punëtori të arsimit shumë dallon në veshmbathje. Në pamje duhet të jetë dhe ashtu si duhet të duket. Ndoshta te të gjithë kjo dukuri nuk është, por duhet ndarë shapin nga sheqeri, por një pjesë e madhe në këtë aspekt janë në thumb të kritikës sime që nuk besoj se nuk janë edhe nga prindërit dhe mbarë shoqëria. Mësuesi, arsimtari, edukatori, pedagogu të dalë para nxënësve, studentave me një veshje të tillë është për tu habitur. Për të mos e lodhur tepër lexuesin në këtë rast duke radhitur veshjen e disa të tillëve të të dy gjinive është për keqardhje. Këtë e sheh edhe syri i nxënësit dhe i prindit, po dhe i të gjithë neve. Besoj se gati të gjithë e ndajnë mendimin me mua  se kjo veshje nuk i takon aspak një mësimdhënësi, edukatori, pedagogu, por unë këtë rast fajet ua lë njerëzve përgjegjës të institucioneve përkatëse    arsimore që të tillët i lënë të futen në mësonjëtore me këtë veshje.  Nëse ndalemi sot dhe tërheqim një paralele dhe bëjmë një dallim të një kohe të mëhershme dje kësaj të sotmes. Nëse është në pyetje konkretisht tek kuadri arsimor në shkollat shqipe dikur dhe sot ka dallim shumë të madh. Dikur shumë vështirë e kishim për të gjetur kuadër arsimor me shkollë të mesme nëpër shkolla fillore. Sot kjo qindpërqind është tejkaluar dhe kuadri  është i plotësuar në çdo shkollë për çdo lëmi me kuadër specialist, por tani duhet të  tërheqim atë pjesën tjetër se sa punohet nga disa nga ky kuadër dhe sa është i përgatitur profesionalisht në vepër e jo në letër është  për t’u disktuar dhe duhet të diskutohet dhe ate që nga mësimi fillor, i mesëm e deri tek ai universitar dhe të marrim  shoshën për ta shoshitur grurin dhe të shohim sa do na dalë gruri  I pastër dhe sa egjër (kokol). Të ulemi të bisedojnë cilësin dhe shumën.   Po sa janë të interesuara institucionet  përkatëse të angazhohen për një kuadër të mirëfilltë dhe mësim cilësor?  Edhe në këtë aspekt çalon shumë dhe shumë pak bëhet për të bërë një punë e tillë. Mua me duket se shumë është lënë në mënyrë stihike të veprohet dhe në ndërgjegje, ndërsa ne vetë e dimë se sa janë disa të vetëdishëm për ta përdorur ndërgjegjen dhe sa janë për ta keqpërdorur.  Shkurt e thjesht shumë pak në këtë aspekt ka angazhime konkrete, njerëzit kompetentë të jenë më shpesh në vetëngjarje nëpër shkolla se sa të kërkohet të marrin të dhëna statistikore nëpërmjet telefonit apo emailit. Unë dua të shpreh mendimin tim jo se është mirë ana mësimore, por ajo edukative është lënë shumë anash. Poashtu për keqardhje është që për çdo vit bëjnë eksperimente me planprograme duke marrë modele me shtete të tjera që janë shumë para nesh me kushte për mësimdhënien në shkolla se sa te ne kur akoma kemi mbetur me shkumësa dhe me objekte   katastrofale ku zhvillohet mësimi. Arsimtarët sot lirisht mund t’i quajmë administratorë. I kanë ngarkuar aq tepër me administratë sa që duhet lënë mangu atë thelbësoren për t’u marrë me ca gjëra administrative që nuk ia vlejnë për asgjë. Njëherit edhe në aspektin  material e financiar janë dobët, sepse edhe kjo ju jep stimulim arsimtarëve.
Mua dhe të gjithëve që duhet sot më së shumti të na brengos  një gjë shumë me rëndësi që nuk guxojmë ta shikojmë politizimin e shkollave tona. Aq thellë ka hyrë kudo politizimi saqë me të vërtetë është shumë një gjë absurde, një gjë jo e logjikshme, një gjë e panevojshme, sepse dihet se ky term politizim jo që nuk duhet të përdoret, por as që guxon dhe as qe duhet fare të ketë vend në shkolla. E gjithë kjo nis që nga  përcaktimi os përzgjedhja e kuadrit, zgjedhjes se   udhëheqësisë së shkollave, këshillave të shkollave, këshillit të prindërve   dhe duke vazhduar edhe në instancat më të larta arsimore. E tërë kjo bëhet nga partia, e cila vjen në pushtet dhe të gjitha këto i bënë për t’i pas njerëzit e vet partiakë në gjirin e vet, ndërsa aspak  nuk shikohet interesi i nxënësve dhe arsimi në përgjithësi. Ky  është një fenomem ose më mirë do të kisha thënë një virus shkatërrues për arsimin, sepse punësimi i kuadrit në këtë mënyrë dhe politizimi i shkollave në ketë mënyrë sjëll vetëm dëm e aspak dobi në proçesin edukativo- arsimore, Kjo ka filluar të prezentojë ( paraqesë) dobësitë e saja, sepse në vend të vlerës në të shumtën e rasteve na vjen antivlera dhe shkollat  qe nga  udheheqësi i saj dhe stafi i tij i dobët nuk mund të sjellë suksese të mira në shkollë, pos dobësi dhe pasoja. Këto pasoja bien në kurrizin e nxënësve. Kështu që ne nuk mund të trumbetojme se kemi një përparim në arsimin shqip. Është vetëm një mashtrim i vetvetes, ndërsa e është e kundërta se për çdo ditë po na shtohet kuantiteti i po na zvoglohet kualiteti në  proçesin edukativo arsimor në arsimin shqip. Me këtë rast ne nuk ecim para, por shkojmë prapa. Në këtë rast ne nuk e përparojmë kombin, të cilit i takojmë, por e dëmtojmë. Në këtë rast nuk e çojmë përpara atdheun dhe shoqërinë.  E dëmtojmë me të madhe. Në këtë rast nuk tregohemi patriotë, por armiq të popullit dhe atdheut tonë.  Pos politizimit që bëhet nëpërmjet partive në pushtet  me pranimin e kuadrit dhe udhëheqësisë kemi edhe shumë  gjëra tjera që janë politizuar. Këtu mund të përmendim lirisht edhe politizimin e teksteve shkollore me njerëz të politizuar që nga autorët e teksteve, por edhe futjen e njësive mësimore                                                                                                                                                                                                                          e sidomos në letërsi duke futur tekste të të gjitha zhanreve nga të ashtuquajtur krijues letrarë të politizuar tej mase e që autori i përpilimi i testit na i fut krijimet e tilla. E gjithë kjo po e dëmton arsimimin duke i ofruar nxënësit ajo që nuk i takon as për nga vlera e as për nga mosha. Dita-ditës në vend që ta përparojmë arsimin ne po e rëndojmë dhe po e dëmtojmë. Në këtë mënyre ne nuk po e avancojmë arsimin tonë kombëtar dhe arrijtjet e suksesshme te tij, por po i mëshojmë një shuplakë të rëndë arsimit  shqip duke e lënë atë në vend ose duke e çuar mbrapa. E njëjta gjë siç veprohet me tekstet e gjuhës letërsisë e njëjta gjë veprohet edhe me lëndën e historisë duke përzgjedhur si përpilues të tekstit  autorin i cili nuk bën tekstin drejt. Nuk i tregon ngjarjet sipaj etapave të kohës kur kanë ndodhur ngjarjet, por bën të kundërtën siç i dikton politika. Unë besoj se kudo  në botë luftohet kjo dukuri e mospolitizimit të teksteve shkollore këtu te ne ndodh e kundërta duke dhënë kontribut të madh që t’i politizojmë edhe tekstet shkollore. Kjo për mua dhe për të gjethe ne duhet të jetë një brengosje e madhe dhe duhet që sa më shpejt të angazhohemi të gjithë bashkarisht dhe të çlirohemi nga kjo dukuri e shëmtur dhe shumë e dëmshme për të gjithë ne, por mbi të gjitha për nxënësit, për gjeneratën e re, për ardhmërinë tonë kombëtare.Pos politizimit në kohën e fundit me vite me radhë kenmi fenomenin e nepotizmit. Të ndalemi të shikojmë dhe të  shohim se si na ka kapluar nepotizmi nëpër shkolla. Ky fenomen ka kapluar me të madhe dhe nëse bëjmë një stastikë do habitemi se çfarë nepotizmi kemi n ëpër shkolla. Ky është një absurd mbi absurdin dhe është jo për tu habitur, por për t’u çmendur me një dukuri të tillë që kjo nuk ndodhë askund në botë . Për këto dhe shumë gjëra tjera duhen të jenë përgjegjës njerëzit që përgjigjen në Ministrinë e Arsimit dhe Byrosë për Zhvillimin e Arsimit, Inspektoriati i Arsimit etj. Është për t’u habitur se kemi shumë raste të çuditshme kur një kuadër jo adekuat i lëndës përkatëse e ligjëron ate lëndë kur e dimë dhe se kemi kuadër të diplomuar të kësaj lënde që rri në shtëpi me vite të tëra. Të gjitha këto bëhen vetëm për interesa familjare te neopotizmit, partiake, klaneve, grupeve të njerëzve nuk ju dhemb aspak shpirti se në këso raste viktimë është nxënësi.   Po nëse nisemi dhe bëjmë një lexim të teksteve shkollore do të shohim gjëra aq  prekëse sa që nuk ka koment kur shohim gjithçka në to e nuk shohim ate që duhet parë dhe atë që duhet ta kenë nxënësit në tekstin e tyre për ta mësuar. Kjo shihet në shumë tekste, por më brengosëse është tek libra e lëndës së historisë, të Arsimit Muzikor e tek ndonjë lëndë tjetër.   Ku janë njerëzit tanë kompetentë që punojnë nëpër këto vende dhe kryesisht   kanë për obligim t’i shqyrtojnë këto tekste. Nëse nuk janë të përshtatshëm për nxënësit shqiptarë duhen të reagojnë dhe jo të rrinë duarkryq me vite të tëra duke bërë sehir dhe duke shikuar se si diskriminohen nxënësit me  kulturën, artin dhe historinë e një populli. Sa ju takon nxënësve shqiptarë ta mësojnë historinë e vet dhe sa e kanë në tekstet e tyre të përfshirë ate dhe sa e mësojnë. Për këtë fjalën duhet ta thonë arsimtarët e lëndës dhe njerëzit kompentet të resorit përkates etj., por ata heshtin. Pse heshtin e dinë vetë ata. Sa i përket këtij fenomeni dhe kësaj gjendjeje  nuk është si një fenomen apo dukuri që ka filluar sot apo dje, por është prezent me vite e vite të tëra  që bëhet kjo padrejtesi ndaj nxënësve shqiptarë. Bëhet një shkelje flagrante që askush nuk mund ta arsyetojë këtë dukuri çoroditëse. Të gjitha këto gjëra nuk bëhen pa qëllime, por bëhen me qëllime të caktuara, ndërsa njerëzit tanë shqiptarë kompetentë mbeten gjithnjë me fjalët se do i rishikojmë këto gjëra, do i përmisojmë, do marrim masa për t’i eliminuar dhe në fund  nuk ka asgjë. Nxënësit shqiptarë nuk marrin   kulturën dhe historinë e tyre komëtare siç e mësojnë ata të palës tjetër. E ne rrimë duarkryq dhe presim nga hëna mos vallë dikush do vijë dhe do na i zgjidhë. Arsimtarët e lëndëve disa herë i kanë intervenuar, por edhe i kanë  penguar duke mos i marrë fare dhe duke nos punuar me këto tekste të gjymta që nuk përfaqësojnë ate shqiptare. Kanë reaguar Shoqatat e Arsimtarëve që urgjentisht të merren masa   nga  e kush janë këta njerëz kompentetët Janë njerëzit e Ministrisësë Arsimit, por çdo kërkesë ka hasur gjithmonë në premtime, sepse kanë hasur  tek njerëzit kompetentë veshshurdhër që nuk ju intereson fare historia apo kultura e popullit të tyre, pos foteles që duan ta ruajnë dhe mos ta humbin. Përgjigja pse nuk mësohet historia dhe kultura shqiptare dhe pse nuk është e prezentuar sipas planprogrameve  në tekstet shkollore duhet ta japë Ministria e Arsimit. Për fat të keq, asnjëherë nuk e dha.  Gjithnjë mbeten fjalët se së shpejti këto gjëra do të shqyrtohen, do të formohen komisione  që do merren me këtë çështje dhe do zgjidhet ky proplem, por gjithnjë kjo çështje mbeti e pazgjithur dhe nxënësi shqiptar nuk ka tekst shkollor, nga i cili do të mësojë historinë e vet dhe të popullit të tij.
Nëse do marrësh  një libër të historisë apo të Artit Muzikor do të shohësh gjëra skandaloze sa që do habitesh se si mund të ndodhin para syve tanë këto gjëra e ne mos të reagojmë, por të heshtim. Në këtë rast trajtuam vetëm disa tekste, por  anomali ka edhe në shumë të tjera si në shkollat fillore, ashtu edhe në ato të mesme. Kur jemi te tekstet e përkthyera që autori nuk është shqiptar aty shohim gjëra tërësisht të përkthyera gabim sa që aq shumë bëjnë huti tek nxënësit duke hasur në moskuptimin e termave jo të përshtatshme të përkthyera dhe duke mos ia përshtat fare përkthyesi gjuhës së nxënësit.



Montag, 19. September 2016

Nehat Jahiu - Me mua dhe me ty kurrë nuk mund të bëhen ndryshime



Kjo botë ka rregullat e saj të jetës në çdo aspekt. Nuk mund të bësh çfarë të duash dhe kur të duash, sepse çdokujt i jepet mundësia shansi të punoj dhe të veproj për ta treguar veten  se sa do jesh i sukseshëm. Kjo ndodhë në profesion dhe jashta profesionit të cilin donë ta ushtrosh, por ama në çdo gjë ka rregulla. Nëse del i sukseshëm në atë punë ose aktivitete dhe njerëzit eminent të vlerësojnë se me të vërtetë   ti me punën tënde ate e ke dëshmuar, atëherërë nuk mbe tet asgjë tjetët pos të avanësohesh në atë punë të cilën je duke e ushtruar ose në ndonjë aktivitet të cilin e ushtron jashta profesionin tënd. Të dëshmuarit dhe të sukseseshmit duhe të lavdërohen nga mesi i n erëzve ku punojnë dhe ku jetojnë, por gjithnjë vlerësimi duhe të bëhet sipas veprave të cilat i kemi parë dhe i shohim me  sy. Asgjë nuk duhe të vlerësohet me fjaë boshe e  pa vepra. Sado që disa mundohen gjatë tërë karrierës së tyre jetësore të shesin gogla për dushk është  e kotë, sepse populli nuk është aq fanatikë dhe mos ti kuptojë pallavrat mira dhe të këqia, gënjeshtrat, mashtrimet, demagogjitë, hipokrizitë, “ patriotizmat “atdhetarizmat”  të cilat duhet të shihen dhe dëshmohen para asaj popullate ku jeton dhe vepron. Popullin mund ta mashtrosh njëherë, dy.., por mos mendo se mund ta mashtrosh kur të duash ti, sepse edhe  ai ha bukë dhe nuk kullot bar. Sot nuk është koha  si dikur më herët kur në mesin e popullit shqiptar sidomos këtu në Maqedoni kishte shumë pak  njerëz të shkolluar. Sot ke  gjeneratën e re të të dy gjinive  gati të gjithë me shkolla të mesme, fakultete, magjistratura e  doktarara shkencore. Sot në mesin e ketij populli ka shumë vajza të reja dhe djemë të rinj të cilët mund të udhëheqin me të gjitha institucionet ku do  që të përcaktohen. Ka intelektualë të mirëfilltë që mund të përzgjedhësh për ti dhënë një post për të udhëhequr shumë mirë. Sot ke njerëz të penës dhe të pushkës që janë dëshmuar me vepra e jo me demagogji. Sot ka njerëz nga mosha e re , e  mesme, e moshuar dhe ata (ato) të dëshmuar që në çdo aspekt e kanë dëshmuar veten në çdo aspekt me  aftësinë dhe ndershmërinë e tyre. Nuk janë  njerëz që  janë të korruptuaar ndonjëherë në asnjë mënyrë në vendin e tyre ku kanë punuar dhe ku punojnë edhe sot, por edhe më hiq edhe në pëlitikëbërje. Me njerëz të tillë mund të ec populli përpara, të avancohen çështjet kombëtare , të funsionojnë institucionet në mënyrë të duhur e  jo të bëhhen  lesh arapi dhe mos të dihe dihet kush han , kush pinë, kush paguan. Kush...?!...Nëse dy të parat nuk i dimë edhe pse i dijmë, por i heshtim për shumë arsye këtë të tretën të gjithë e dimës se populli gjithnjë paguan dhe është kurban  i atyre që në emër të popullit luajnë në valle me popullin për interesat e veta, familjare, grupore, karrie riste e... etje. Flitet dhe përflitet në kohën e fundit sidomos në aspektin politikë se ka ardhë koha e ndryshimeve dhe si do që të jetë këto ndryshyme  një ditë duhet të bëhen dhe të ndodhin dhe siç bëhen në botën demokratike. Po trumbetohet aq  shumë me të madhe  se këto n dryshyme duhet të ndodhin në zgjedhjet parlamentare që do të mbahen siç thonë në dhjetor tëkëtij viti. A duhe të bëhen ndryshime  kudo qoftë dhe jo vetëm në politikë. Unë do kisha  thënë gjithnnjë se aty ku punët nuk ecin përpara duhet të bëhen ndryshyme për të shkuar nga e mbara. Aty ku  ka dështime,. Aty e keqja ka marrë hovë dhe nuk ka të ndaluar duhet patjetër të merren masa dhe të bëhe ndryshime, sepse ato i sjellin dëme të mëdha kombit,  popullit, vendit ku jetojme etj. Si dhe si duhe të bëhen këto ndryshzme. Unë do mundohem ta them mendimin tim edhe pse nuk jam në rangun e intelektualëve me ndonjë titull të lartë shkencor. Nuk jam ndonjë njeri i politikës që kam bërë karrierë në politikë me vite të tëra duke ndërruar postet që nga njëri vend në tjetrin, por nuk jam aspak edhe ndonjë analist që fal Zotit sot i kemi me bollëk dhe ato gati për çdo natë po i mbushin ekrane t televizive duke i ishitur gogla për dushk këtij populli të lodhur, këtij populli të mjerë, këtij populli të varfur skajsmërisht, këtij populli të vuajtur e të përvuajtur shekuj me radhë. Këtij populli përndjekur e të përgjakur. Këtij populli që ende plagët i kanë të pashëruara. Këtij poppulli.... Ndryshime na duhen. Kështu thuhet dhe shkruhet. Po edhe njëherë unë po e përsëris se duhet çdoherë të ketë ndryshime. Gjaku duhet të freskohet me gjak të ri Ndryshimet duhen të bëhen dhe duhet ti bëjnë më së tepërmi gjeneratat e reja dhe njerëzit e aftë dhe intelektualë të mirëfilltë.Mua më duket shumë absurd se si kërkohet të bëhen ndryshyme  me njerëz të nje jtë dhe të dështuar?...Këtë nuk mund ta kuptoj kursesi. Unë nuk mund ta kuptoj sa do që i lyen buzët me të kuq, i rregullon, flokët, vishet me fustan  të ri, vë në dorë unaza të arit dhe gjerdan të arit  në gushë, por kot e kanë të bëhet nuse, sepse rudhat e tyre në ballë e në fytyrë duken që nga bjeshkët e larta. Kjo vlenë e dhe për një burrë plak i cili don të bëhet dhëndër duke veshur kostume të reja me një kollare të varur në q afë . E kotë është, or dhëndër, sepse ty ta kanë mbytur rudhat në ballë e në fytyrë. Flokët dhe mustaqet të janë mbushur me thinja të bardha. E tërë kjo lidhet me disa njerëz të politikës që në kohën e fundit për çdo ditë kërkojnë dhe bëjnë apel për  ndryshime.  Unë nuk e di se si mund të bëjnë ndryshime njerëz të cilët kanë pas rast të bëjnë ndryshime me vite të tëra dhe nuk kanë bërë dhe sot u paska dalur gjumi se duhet të bëjnë ndrshyme po të njejtit. Ndryshime duhet bërë. Por, jo me ty dhe me mua që ishim me vite të tëra në politikë dhe në poste. Jo me ty dhe me mua që bërë pasuri në kurriz të popullit duke e mashtruar dhe gënjyer me patriotizëm të rrejshëm. Jo me mua dhe me ty qe u futëm në parti dhe në funksione pa rripa patollonash, sepse nuk kishim para për të blerë një rrip, por i lidhinim pantollonat me n jë pe. Jo me mua dhe me ty që nuk kishim një gomar në ahur sa për të bartë dru e për ti ngrohur familjet tona. Jo me ty dhe me mua që nuk e dinim se çfarë është makina.E kur u futëm në pushtet vozitnim makina të modeleve me të reja, por kishim edhe vozitësa pe rsonal. Jo me mua dhe me ty ndrshyme dhe në emër të, kombit, atdheut, dhe popullit shëtitëm botën nëpër qielll e nëpër tokë. Jo me ty që çdo vit shkuam në plazhet më të bukura me familjet tona. Jo me ty dhe me mua që nuk patem një kasollë të vogël e në emër të popullit dhe atdhetarizmit bëmë shtëpia luksoze dhe vila  në vendin ku je tojmë dhe jasht ven dit . Jo me mua dhe me ty që biznesi na shkoi dhe na shkon edhe sot si hallvë. Jo me ty dha me mua ndryshyme që kur bijat dhe bijtë më të dashur të këtij vendi gjatë vitit 2001 dhanë djerësën, gjakun, gjymtyrë dhe jetën e tyre pëer liri e atdhe, ndërsa unë u strukëm  si struci në podrume ose ia mbathëm sëbashku me familjet tona atje ku nuk ndjehej era e barotit. E unë e ti sorollateshim nëpër ëmëltre, çajtore, kafiteri restorane, hotele e... E bijat dhe bijtë më të dasur e derdhnin gjakun, i linin gjymtyrat e tyre dhe binin dëshmorë nëpër fusha e male duke luftuar në vijën e frontit për atdhe e për liri. Jo ndryhyme me mua  dhe me ty që me vite të tëra shfrytëzuam benificione të llojllojshme me votën e këtij populli e sot mu ne të dy kërkojmë ndryshime. Unë dhe ti  sot krokasim dhe  kërkojmë  ndryshime. Jo me ty dhe mua  që deri më tani ndrruam aq shumë parti që edhe emrat  ua kemi harruar për ti numëruar të gjkitha. Jo me ty dhe me mua që ia kemi rjepur lëkurën këtij populli dhe ia kem i pirë gjakun  me gënjeshtra e mashtrimi gjithnjë në emër të patriatizmit tim dhe tëndit. Jo me ty dhe me mua që deri dje hëngrëm me një sahan me ata që sot unë e ti i shajmë se na  sollën në ketë gjendje të mjeruar si komb e si popull. Jo ndryshime me mua dhe me  ty  që i shajmë ata me të cilët ishim deri dje bashkë. E që  sot ose na e ndalën tagjinë dhe deshë e pa deshtë u desh të largohemi i, sepse tagjia pa djersë është shumë e lezetshme. Këtë e kem i shijuar edhe unë dhe ti dhe nuk mun ta harrojmë. Jo me ty dhe me mua që sa herë donin për të na korruptuar na korruptuan ne u kuruuptuam, sepse na vinte mirë ti mbushnim xhepat. Jo ndryshime me ty dhe me mua, sepse poppulli na e njeh mirë e mirë karrierën tonë.  Jo me mua dhe me ti që shesim patriotizëm sot në pranverën e vonuar.Jo me ty dhe me mua që shumë e shumë kam për të thënë nga kjo që thash n ë këtë shkrim.   Një e di dhe shumë mirë po e kuptoj. Nuk e  kem i lehtë të largohemi dhe ta harrojmë karrierizmin , sepse na e ka he lmuar gjakun.Ndryshime me gjakun tim dhe tëndin nuk mun d të bëhen as njëherë. Kjo është vetëm  një demagogji dhe hipokrizi që besoj se më nuk shitet.  Ndryshime  po , por pa ty dhe pa mua. Me gjak të ri. Me  të ri dhe të reja të panjollosur. Me njerëz edhe më të moshuar , por me një bagazh të pastët gjatë karrierës së tyre.Jo me mua dhe me ty që për interesat tona i kemi ndërrur partitë si lavirja burrat dhe kurr nuk kemi bërë ndryhime sa ishim në poste. Atëherë kur na shonte mua dhe ty uji në mullirin tonë personal ,familjarë, grupor, klanor dhe...




Freitag, 16. September 2016

"Abetarja e përbashkët" dhe dashuria për Kosovën

Albin Mehmeti
Shkruan Albin Mehmeti

Viti 2012, përveç që shënoi njëqind vjetorin e Pavarësisë së Shqipërisë, gjithashtu solli edhe unifikimin/bashkimin e Abetares mes dy shteteve, Kosovës dhe Shqipërisë. Fjala bashkim, nënkupton kur dy pjesë bashkohen për ta formësuar tërësinë, ku, asnjëra pjesë nuk tjetërsohet, pra nuk pëson as njëra e as tjetra.

Por, sa ishte unifikuese kjo Abetare? Sa u ruajtën elementet e njërit apo tjetrit shtet?

Nëse do hapësh Abetaren, do ta shohësh poezi për flamurin shqiptar, do të shohësh logon "Njëqind vjet shtet", do të shohësh heronj (edhe pse të pranuar në dy shtetet), kontributi i të cilëve ishte në territoret e Shqipërisë së sotme. Në anën tjetër, mungon lartësimi i flamurit shtetëror/kombëtar të Kosovës, mungon logo që përfaqëson shtetin e Kosovës, dhe mbi të gjitha mungojnë heronjtë që u lindën dhe kontribuuan për Kosovën.

Sa i përket çështjes së heroit, nuk është detyrimisht që ai të jetë i luftës së fundit të Kosovës (edhe pse kjo do ishte më e mira), por, pse mos të jetë hero i lindur në Kosovë, që është i pranuar si i tillë në të dy shtetet, shembulli konkret mund të jetë Hasan Prishtina, i cili para se gjithash ishte intelektual dhe kontribuoi për zhvillimin e arsimit shqip.


Nëse “Abetarja e përbashkët” është rezultat i marrëveshjes mes dy shteteve, atëherë pse duhet njëri shtet të dominojë mbi tjetrin? Nuk duhet të harrojmë një gjë, se atëherë kur shfaqet ideja e dominimit të njërit shtet mbi tjetrit, atëherë krijohet jo barazia, kur shfaqet jo barazia lindin konfliktet e luftërat (duke përfshirë edhe Luftën e Kosovës 1998-99).

Nëse në këtë marrëveshje do të shkruhej “…kjo është Abetarja gjithë etnike”, atëherë s’do të kishte asgjë të keqenëse do të kishte dominim të simboleve të shtetit shqiptar, pasi qenia etnike shqiptare historikisht është ndërlidhur me Shqipërinë. “Abetarja e përbashkët”, është marrëveshje mes dy shteteve, konkretisht dy Ministrive të Arsimit, dhe si e tillë brenda saj duhet të ketë barazi, ku asnjëri flamur, himn apo hero i njërit shtet nuk duhet të jetë më i rëndësishëm se flamuri, himni, heroi i shtetit tjetër.

Dominimi i simboleve të Shqipërisë ndikojnë (vetëdijshëm a pavetëdijshëm) tek nxënësit që mësojnë brenda Republikës së Kosovës, që shteti e flamuri i tyre, të jetë disi më i largët, gjë që detyrimisht ndikon edhe në dashurinë ndaj tyre, dashuri që është determinuese për të ardhmen si shtet, komb e shoqëri.

Dienstag, 23. August 2016

Me sharki e çifteli, mjaltë e këngë për ty Shqipëri!

Rapsodi që kohët i gëdhendi në këngë...!
Me rastin e 31 vjetrorit të ndarjes nga jeta të këngëtarit Dervish Shaqa

Ese nga Xhevahir Cirongu     

Koha ecën me hapin e saj..! Bashkë me atë, edhe ne rrugëtojmë të kapur fort dorë për dore deri aty sa vjen një ditë e i themi lamtumirë! Para se t’i themi asaj lamtumirën e fundit, ajo na këshillon që kohën e madhe të Jetës ta shijojmë e ta gëzojmë; sepse koha që ne jetojmë na fton në oazin e madh të magjishmes Lirijetës për ta jetuar me ndershmëri atë. Ajo na bën me flatra mendimesh që ngjiten deri në qiellin e kaltër me yje të ndritshëm jetdhënës. Ne, si qenje njerëzore, të vetdijshëm për ato ç’ka bëjmë rreth botës që na rrethon, ajo që na lind e rrit, kjo që na fal frymarrje e tinguj kur flasim, ajo që na frymëzon e jep forcën e shkëmbinjve, por mbi të gjitha në shpirtin tonë Koha – Jetë na jep edhe fjalën e shkruar e tingullin e këngës ! Prandaj duhet të ecim me hapin e hohës, se kështu edhe kur largohemi prej saj një ditë, me gjurmët e mirësisë që lëm aty, Koha – Jetë na mban përgjithmonë të gjallë në gjirin e saj. Të dish ta vlerësosh kohën që jeton, sepse vetëm një herë vjen tek ne ajo, dhe kur Kohën- Jetë e vlerëson dhe i jep dimesionet e vlerat e duhura asaj; natyrisht, edhe ajo të jep vlera jete der në përjetësi, pavarsisht se jemi larguar fizikisht prej asaj kohe që na lindi. Të tillë njerëzjanë të rrallë që koha i vendos në peidestalin e saj. Ata i bën që të jenë gjithmonë në lëvizje në Kohë – Jetë edhe pas vdekjes si yjet që ndriçojnë në qiell. I tillë ishte dhe mbeti rapsodi i këngës popullore Dervish Shaqa.

Kanë kaluar 31 vite, pikërisht atë ditë të datës 11 prilli të vitit 1985, kur rapsodi ndaloi këngën për t’i thënë fjalën e lamtumirës Sharkisë e Çiftelisë aq të dashur; me të cilat u rrit e u thinj nëpër kohët plot tallaze , e me mjalitin e këngës që ai i këndonte me gjithë shpirt nënës Shqipëri; shëronte plagët e gjakosura të shpirtit të tij. I digjej shpirti, i bëhej copa – copa, sepse shikonte atdheun të gllabëruar nga shovinistët fqinjë ballkanas e ata perndimorë, të cilët me kthetrat e tyre po i zinin frymën tokës shqiptare. 

Këngëtari rapsodist si Dervish Shaqa janë të rrallë, ndoshta vetë Koha – Jetë i lind për të përjetësuar vetë kohën e ngjarjet historike ku edhe vet rapsodi i këngës popullore e jetoi  atë. Nuk është rastësi, por një mrekulli natyrore lindja e krijuesit e këngëtarit Dervish Shaqa, pikërisht në vitin e shalljes së Pavarsisë më 1912. Ai lindi atje në fshatin Llukë të Epërme të Deçanit, ku janë zhvilluar ngjarje historike që kanë ngelur përjetësisht në memorjen e historisë së kombit tonë. Rapsodi i këngës popullore, i cili i këndonte me aq zjarr e ngrohtësi që i buronin nga shpirti, frymëzimin e kishin te legjendat e historitë e treguara nga të afrmit nëpër shekuj që luftonin për lirinë e pavarsinë e atdhut. Ishte Dervish Shaqa që jetoi dhe përjetësoi me këngët e tija, me tingujt e sharkisë e të çiftelisë ngjarjet historike nëpër dekada të popullit tonë të shekullit XX- të. Në këngët e kënduara prej tij, frymon tingulli i jetës dhe i dashurisë për atdheun, për heronjtë, vendlindjen, njerëzit që sakrifikuan edhe me jetën e tyre për lirinë e atdheut. Ai i këndon Azem e Shote Galicës, Isa Boletini e Bajram Curri...! 

Në sofrat e gëzimeve familjare, ndonse i vogël në mosh, Dervish Shaqa merrte sharkinë e këndonte si një bilbil me sytë që vështronin bjeshkëve të larta të mbuluara me qeleshen e bardhë të borës. Ishte viti 1956, kur së bashku me shokun e tij Demush Neziri, lën fshatin e lindjes dhe lotin e mallit në kosovë, e vendosen me banim në kodrat e fshatit Rrashbull në Durrës. Një vit i acart politik, por tashmë Dervish Shaqa kishte kaluar në lumin e jetës edhe shumë ngjarje të tjera të dhimbshme për fatet e atdheut e të kombit tonë. Ai u rrit me ngjarjet e kobshme fatzeza me coptimin e tokave shqiptare nga politikat shoviniste që ndoqën shtetet ballkanase e perndimore ndaj vendit tonë. Në rrugëtimin e jetës Dervish Shaqa kaloi e provoi midis të tjerave edhe dy luftrat më çnjerëzore që provoi njerëzimi: Luftën e Parë e të Dytë botërore. La kullat e gurta të Dukagjinit, lodrat e fëmijërisë e këngët e rinisë atje në Llukën e Eprme, dhe prapë me valët e detit shpirtëror ai s’u nda këngës, por këndoi deri në çastet e fundit të jetës për atdheun, lirinë edhe në durrësin e mikpritjes. Me inisiativën dhe përkushtimin që e karakterizonte, Dervish Shaqa së bashku me një grup shokësh formuan grupin e rapsodëve në fshatin Rrashbull, që më von u bë i njohur në shqipëri e në diasporë, me prezencën e repertorit aq të pasur folklorik të kënduar me mjeshtëri. 

Grupi i rapsodëve të çiftelisë të Rrashbullit, me në krye Dervish Shaqa, merr pjesë për herë të parë në vitin 1968 në Festivalin Folklorik Kombëtar në Gjirokastër. Kënga, tashmë ishte bërë pjesë e jetës e s’mund ta ndante dot atë prej vetes këngëtari virtuos siç ishte dhe mbeti i tillë Dervish Shaqa. Edhe hijenat e regjimit komunist, s’e mposhtën dot këtë njeri me shpirt të madh artisti, sepse ai kishte lindur bashkë me këngën për ti kënduar lirisë, atdheut e heronjëve të tij. Këngët e grupit të rapsodëve me çifteli të Rrashbullit gjenden edhe në arkivat e Radiotelevizori Shqiptar, ato ruhen si thesare të kulturës të kombit tonë. Në këngët e kënduara të rapsodit të talentuar Dervish Shaqa me Demush Neziri, tashmë pas kaq vitesh kur i dëgjojmë, na japin frymëzim e jetëbardhësi të cilat kanë ndërthurje si një gërshet prej bore e ngjajnë si lulet e zambakëve të liqenieve të Lurës. Këtë e shpreh bukur kënga me titull ‘’ Moj e mira porsi bora! ’’. Këngët e Dervish Shaqes, frymëzuan edhe këngëtarët e tjerë siç ishte Fatime Sokoli etj, rapsodë që këndonin me sharki e çifteli. Te këngët e Dervishit dhe grupit të Rrashbullit, gjeti frymëzimin edhe i madhi kompozitori Tish Daija me kompozimin e këngës ‘’Fest të madhe ka sot Shqipëria’’. Rrapo Toska mësues nga Berati, por edhe mësuesi  e gazetari Devollit  Kadri Tarelli, Bajram Gashi e Fadil Berisha, japin vlerësimet e tyre për këngëtarin Dervish Shaqa, duke e cilësuar ‘’Një ishull i kosovës në mes të Shqipërisë’’ apo ’’ Luan i skenës’’ etj.  Megjithatë, Koha - Jetë  bën të vetën. 

Ka plot 31 vjet që Dervish Shaqa është larguar fizikisht nga kjo botë, por ai la pas këngën e do kujtohet në breza. Kënga është e përjetshme, i tillë mbetet edhe rapsodi i çiftelisë Drevish Shaqa, sepse kohën e ngjarjet historike ai i gëdhendi përjetësisht në këngë. 

Durrës, 21 gusht 2016